De nieren De nieren zijn twee boonvormige organen, die achter de buikholte liggen, aan weerszijden van de wervelkolom. Aan de buitenkant bevindt zich een stevig omhulsel: het nierkapsel. Daaronder liggen de nierschors en het niermerg. In het niermerg bevinden zich ongeveer een miljoen kleine filtertjes: de nefronen.   Het bloed stroomt permanent door de nefronen en wordt op die manier gereinigd: de afvalstoffen blijven achter in de vorm van urine. De urine komt via het nierbekken en de urineleiders in de blaas terecht. De nieren vormen samen met de urineleiders, de blaas en de plasbuis de urinewegen.    Nierkanker In Nederland worden omstreeks 1.800 mensen per jaar getroffen door een tumor in de nieren. De meeste patiënten worden door hun huisarts doorverwezen naar een uroloog, nadat ze bloed in de urine hebben aangetroffen of last hebben gekregen van pijn in de buik of de rug. Soms bleek er een voelbare massa aanwezig te zijn in de buik. Omdat de nieren in een relatief leeg en rekbaar gebied "hangen" kan een tumor soms ongemerkt (zonder merkbare symptomen) doorgroeien tot grote massa's. Tumoren van meer dan 10 cm zijn ontdekt bij een eerste scan in het ziekenhuis. Dit heeft tot gevolg dat bij meer dan 600 patiënten per jaar de nierkanker al uitgezaaid blijkt te zijn. De laatste jaren zijn de opsporingsmethoden verbeterd en wordt nierkanker in een eerder stadium ontdekt waardoor tijdige nierkanker behandeling zelfs nog tot genezing kan leiden. Het merendeel (90%) van nierkankerpatiënten krijgen de diagnose niercelcarcinoom. De tumorcellen van het niercelcarcinoom zijn ontsproten uit het functionele nierlichaampje (of het nefron). Het meest voorkomende pathologische tumortype is het heldercellige (of clear cell) adenocarcinoom. Nierkanker komt sporadisch voor (2% wereldwijd) als je het vergelijkt met andere tumorsoorten zoals borstkanker of darmkanker. Het komt vooral voor bij patiënten ouder dan 45 jaar en de piek incidentie ligt tussen het 60e en 70e levensjaar. Het komt tweemaal zoveel voor bij mannen als bij vrouwen. Symptomen die bij nierkanker kunnen voorkomen zijn:  bloed in de urine pijn in de nierstreek (in de zij) langdurige vermoeidheid zonder aanwijsbare redenen aanhoudende koorts nachtzweten gevoel van lusteloosheid verlies van eetlust onverklaard gewichtsverlies Deze symptomen wijzen niet zonder meer op nierkanker. Maar als u deze klachten heeft, is het altijd verstandig om een arts te raadplegen.   Diagnose Vaak is het de huisarts die als eerste een lichamelijk onderzoek bij u uitvoert, samen met bloed- en urineonderzoek. Indien nodig, verwijst deze u door naar de uroloog of internist. De medisch specialist zal het bloed- en urineonderzoek nogmaals herhalen. Daarnaast zijn de volgende aanvullende onderzoeken mogelijk: Echografie: een onderzoek met behulp van geluidsgolven Biopsie: op basis van de echografie kan besloten worden tot een biopsie. Dit wordt bij een niertumor niet vaak gedaan CT-scan (computertomografie): als op de echo een tumor is te zien, zal de arts een CT-scan laten maken om meer informatie te krijgen MRI (magnetic resonance imaging): dit onderzoek maakt gebruik van een magneetveld in combinatie met radiogolven en een computer Cystoscopie: de meeste niertumoren worden met behulp van een echo of CT-scan gevonden. Als de eerste aanwijzingen niet direct op een niertumor wijzen en er bloed in de urine zit, wordt er meestal een cystoscopie gedaan. Bloed in de urine kan ook wijzen op afwijkingen in de blaas. Een cystoscopie is een kijkonderzoek van de binnenkant van de blaas en de plasbuis. IVP(intraveneus pyelogram): dit is een röntgenonderzoek van de urinewegen, waarbij contrastvloeistof wordt gebruikt En zo nodig nog: Doppler-echografie: met echografie kan een bloedvat rondom de nier zichtbaar worden gemaakt, waarna met de dopplermethode de stroomsnelheid van het bloed in het betreffende bloedvat wordt bepaald. Veranderingen in de stoomsnelheid van het bloed kunnen wijzen op een afwijking in het bloedvat. De afwijking kan veroorzaakt zijn door doorgroei van de tumor in het bloedvat. Botscan: een botscan is een onderzoek dat evt. uitzaaiingen in de botten zichtbaar kan maken.   Uitzaaiingen De tumor kan door het nierkapsel groeien en vervolgens doorgroeien in omringend weefsel. En, zoals bij de meeste soorten kanker, kunnen er uitzaaiingen (metastasen) optreden. Uitzaaiingen kunnen ontstaan wanneer kankercellen losraken van het gezwellen via bloed en/of lymfe op een andere plaats in het lichaam terechtkomen. Daar kunnen de uitgezaaide cellen uitgroeien tot tumoren. Uitzaaiingen van het niercelcarcinoom komen vooral voor in de lymfeklieren die dicht bij de nier in de buikholte liggen; in de longen, de botten en de lever.   Stadium Misschien hoort u uw arts spreken over ‘het stadium’ van de ziekte. Daarmee bedoelt hij: de mate waarin de ziekte zich in het lichaam heeft uitgebreid. Op grond van verder onderzoek kan de specialist het stadium van de ziekte vaststellen. Het komt er, samengevat, op neer dat er een goed beeld is van: de grootte van de tumor; de mate van doorgroei in het omringende weefsel; de aanwezigheid van uitzaaiingen in de lymfeklieren of elders in het lichaam.   Oorzaken Over de oorzaken van nierkanker is nog weinig bekend. Wel weten we dat sommige mensen een groter risico op nierkanker hebben. Overgewicht is een risicofactor. Een andere belangrijke risicofactor is roken. Geschat wordt dat rokers twee tot drie keer zoveel risico hebben op nierkanker dan niet-rokers. Meestal is nierkanker niet ontstaan door een erfelijke aanleg. Een tumor in de nier geeft in het begin zelden klachten. Daardoor is het vaak moeilijk de ziekte in een vroeg stadium vast te stellen. Soms wordt een gezwel in de nier bij toeval ontdekt, bijvoorbeeld bij een algemeen lichamelijk onderzoek of bij een echografie van de buik, die om een andere reden wordt uitgevoerd.